مروری بر کتاب های مهرداد صدقی به جز آبنبات ها
مهرداد صدقی، نویسنده مجموعه پرفروش «آبنباتها» شامل «آبنبات هلدار»، «آبنبات پستهای»، «آبنبات دارچینی»، «آبنبات نارگیلی» و «آبنبات لیمویی» از چهرههای شناختهشده طنز معاصر ایران است که با روایتهایی برگرفته از زندگی روزمره و خاطرات نسل دهههای 60 و 70، طنز را به ابزاری برای ثبت تجربههای جمعی و خلق حس خوب در مخاطب همراه نوستالژی تبدیل کرده است.
اما این پنج جلد همه کتاب های مهرداد صدقی نیستند. او کتابهای متعددی در حوزه طنز و غیر طنز دارد که خواندنشان لذتبخش است.
در ادامه، به برخی از آثار داستانی و طنز او میپردازیم؛ آثاری که با همان شیرینی و طنازی مجموعه مشهورش، جهانهای تازهای از خنده، خاطره و تأمل را پیش روی خواننده میگذارند.
کتاب های مهرداد صدقی
1. غریزه وصلی
ناشر: طاقچه
«غریزه وصلی» رمانی طنز است که خواننده را به فضای اوایل دهه 70 شمسی و دوران پراضطراب ممنوعیت ویدئو میبرد؛ زمانی که داشتن یک نوار VHS میتوانست به ماجرایی جدی و پرحاشیه تبدیل شود.
روایت با کشف یک فیلم ویدیویی آغاز میشود و محسن، راوی شناختهشده دنیای صدقی، ناخواسته در مسیر سلسلهای از بدبیاریها و موقعیتهای کمیک قرار میگیرد.
ورود شخصیت زلیخا به داستان و پرسشهایی که پیرامون او شکل میگیرد، گرههای تازهای میسازد و روایت را بهسمت راهحلهایی پیش میبرد که به همان اندازه که عجیباند، خندهدار هم هستند.
هرچند محسن پیشتر در «آبنباتها» حضور داشته، «غریزه وصلی» داستانی مستقل است و بدون پیشزمینه نیز قابلخواندن. این رمان تصویری طنزآلود اما دقیق از ترسها، سادهدلیها و سازوکارهای اجتماعی آن دوران ارائه میدهد.
این کتاب فعلاً فقط در اپلیکیشن طاقچه قابل مطالعه و دسترسی است و نسخه دیگری از آن وجود ندارد. در اصل غریزه وصلی به مرور و در ۱۳ قسمت کامل شده؛ یعنی مخاطبان اولیه غریزه وصلی این کتاب را با فاصله و کمکم خواندهاند که میتواند اتفاق جالبی در حوزه انتشار کتاب الکترونیک باشد.
2. آخرین نشان مردی
ناشر: سوره مهر
«آخرین نشان مردی» به زندگی دانشجویی و پیچیدگیهای ظاهراً ساده آن میپردازد. قهرمان داستان، حامد، دانشجویی است درگیر پایاننامه؛ اما مسیر نوشتن برای او هر روز با حاشیهها، گفتوگوها و اتفاقهایی قطع میشود که زندگی دانشگاهی را از یک روند منظم خارج میکند.
کتاب از مجموعه داستانهایی بههمپیوسته تشکیل شده که شخصیتهای ثابت آن، در موقعیتهای متنوع قرار میگیرند. صدقی در این اثر، طنزی آرام و مبتنی بر تجربه زیسته خلق میکند؛ طنزی که بهجای اغراق، از دل واقعیت بیرون میآید.
«آخرین نشان مردی» علاوه بر خنداندن، نوعی همدلی عمیق ایجاد میکند؛ بهویژه برای کسانی که طعم سردرگمیها و دغدغههای دوران دانشجویی را چشیدهاند.
3. دومین نشان مردی
ناشر: سوره مهر
این کتاب، جلد دوم مجموعه داستانهای «آخرین نشان مردی» است. این کتاب اتصال مستقیمی به جلد قبلی ندارد و میتوان آن را به صورت مستقل مطالعه کرد.
در واقع، حتی اگر کسی جلد قبلی را نخوانده باشد، همچنان میتواند از مطالعه این کتاب لذت ببرد.
این کتاب از فضای دانشجویی کمی فاصله گرفته و بیشتر به مباحث خانوادگی میپردازد. از ارتباطگیری جوانی مثل حامد با پدر و مادرش تا پا پیش گذاشتن برای ازدواج.
این کتاب نیز همانند جلد قبلی شوخیهای ریز و درشتی در دیالوگها دارد و موقعیتهای طنزش برای مخاطب جذاب است.
4. رویابینها
ناشر: کتاب کوچه و نوین کتاب گویا
«رویابینها» از آثار متفاوت مهرداد صدقی است؛ رمانی که طنز را با علم، تخیل و فانتزی درهم میآمیزد.
شخصیت اصلی داستان، فرید، مخترعی است که دستگاهی برای مشاهده رؤیاهای دیگران میسازد. این ایده غیرمعمول، با همراهی همسرش دلارام -روانشناسی که نگاه عملیتری دارد- به تأسیس «کلینیک رویابینی» منجر میشود.
با آغاز کار این کلینیک، ماجراهای پیشبینینشده یکی پس از دیگری رخ میدهند؛ از مشکلات مالی و اداری گرفته تا مراجعانی با خوابها و کابوسهای عجیب.
صدقی در این کتاب با استفاده از طنز سوررئال، جهانی پرهیاهو میسازد که در آن مرز میان خواب و بیداری آرامآرام رنگ میبازد. «رویابینها» نمایشی از قدرت خیال در خدمت طنز است؛ پرریتم، خلاقانه و متفاوت.
این کتاب فعلا فقط در نسخه صوتی منتشر شده که خوانش آن را امیرحسین رستمی بر عهده دارد.
کتاب های مهرداد صدقی
5. نقطه ته خط
ناشر: سوره مهر
در ادامه معرفی کتاب های مهرداد صدقی میرسیم به «نقطه ته خط». این اثر گزیدهای از نوشتههای طنز مهرداد صدقی است که پیشتر در نشریاتی چون گلآقا، هفتهنامه سلامت و سپید منتشر شدهاند.
آنچه این مجموعه را برجسته میکند، ماندگاری متنهاست؛ طنزهایی که با گذشت زمان تازگی خود را حفظ کردهاند.
کتاب با وجود حجم کم، دامنه موضوعی گستردهای دارد؛ از ورزش و هنر تا روابط اجتماعی و شوخیهای روزمره. صدقی در این اثر نشان میدهد که در قالب متنهای کوتاه و موجز هم میتوان طنزی دقیق و اثرگذار خلق کرد. «نقطه ته خط» ویترینی از توانایی نویسنده در طنز فشرده و گزیده است.
6. رقص با گربهها
ناشر: سپیده باوران
«رقص با گربهها» رمانی سوررئال و تأملبرانگیز است که با ایدهای نامتعارف آغاز میشود: تولد کودکی دوازدهساله که بهدلیل به کما رفتن مادر، سالها در رحم او باقی مانده است. این کودک جهان را نه از راه تجربه مستقیم، بلکه از خلال خاطرات و ذهن مادر میشناسد.
صدقی با زبانی نرم و طنزی لطیف، از دل این موقعیت فانتزی به پرسشی بنیادین میرسد: زندگی چه معنایی دارد؟ «رقص با گربهها» در عین خیالپردازانه بودن، نگاهی انتقادی به رفتارهای انسانی دارد و نشان میدهد طنز میتواند ابزاری برای کندوکاو لایههای عمیقتر روایت باشد.
7. مغز نوشتههای یک جنین
ناشر: سپیده باوران
در این کتاب راوی از دید یک جنین در شکم مادر صحبت میکند. زاویه دید او محدود است و بیشتر از طریق حدس و گمان درک مطلب میکند.
به همین علت توقع او، با آنچه که پیش میآید برای مخاطب طنز ایجاد کرده و او را به خنده میاندازد. این تغییر زاویه دید و بیان ذهنیات موجودی که هنوز پا به دنیا نگذاشته میتواند برای مخاطب جذاب باشد.
8. مغز نوشتههای یک نوزاد
ناشر: سپیده باوران
تصویرگر: لاله ضیایی
در «مغز نوشتههای یک نوزاد»، زاویه دید کاملاً تغییر میکند. راوی کتاب نوزادی است که هنوز زبان باز نکرده اما ذهنی فعال و نگاهی تیزبین دارد.
صدقی با این آشناییزدایی خلاقانه، رفتارها و عادتهای بزرگسالان را از منظری تازه و گاه انتقادی بازنمایی میکند.
متنها کوتاه، ضربهدار و بهیادماندنیاند؛ نوشتههایی که بهظاهر سادهاند اما لایههای عمیقی از معنا در خود دارند.
این کتاب برای کودکان نوشته نشده، بلکه مخاطب اصلی آن بزرگسالانی هستند که به طنز متفاوت و نگاههای نامتعارف علاقه دارند.
9. تعلیمات غیر اجتماعی
ناشر: کتاب چرخ و فلک
تصویرگران: فاطمه ابولیفر و مهرداد صفوی
«تعلیمات غیر اجتماعی» مجموعهای از روایتهای کوتاه طنز است که موقعیتهای روزمره را به شکلی اغراقآمیز اما آشنا بازآفرینی میکند.
نمونههایی مانند ذهنآشوب یک شهروند جریمهشده، نشان میدهد چگونه اتفاقی ساده میتواند به زنجیرهای از خیالپردازیها، عصبانیتها و توجیههای خندهدار تبدیل شود.
صدقی در این کتاب، با بزرگنمایی ذهنیات معمول آدمها، طنزی میسازد که هم آشناست و هم افشاگر؛ طنزی که مخاطب را وادار میکند در حین خندیدن، خودش را در آینه متن ببیند.
10. میرزا روبات
ناشر: سپیده باوران
«میرزا روبات» داستانی فانتزی درباره یک روبات ایرانی است که برای کمک به امور زندگی حاج نصرت ساخته شده و بهخوبی از عهده وظایفش برمیآید.
ورود یک روبات چینی به نام «چینگچونگ» که اگرچه تواناییهای کمتری دارد، بهدلیل ویژگیهای ظاهری و رفتاریاش محبوب اهل خانه میشود، تعادل این نظم را به هم میزند.
این رقابت ناخواسته، میرزا روبات را با چالشهایی تازه روبهرو میکند و بستری برای شکلگیری طنزی اجتماعی فراهم میآورد.
صدقی در این اثر، با زبانی ساده و فضایی فانتزی، به موضوعاتی چون مقایسه، ترجیحهای سطحی و جایگاه «دیگری» در زندگی روزمره میپردازد.
پایان
بخش «یادداشت ویژه» قلمه را دنبال کنید
